Trang chủSep_Path.pngĐất đaiSep_Path.pngNgười nhận thế chấp có được quyền sử dụng tài sản thế chấp hay không?

Người nhận thế chấp có được quyền sử dụng tài sản thế chấp hay không?

Thứ tư, 21/06/2017
196

Xin chào luật sư, được biết tài sản đem thế chấp thì thực tế người thế chấp vẫn được sử dụng và khai thác tài sản đó. Vậy nếu trong quá trình sử dụng bị hao mòn hay hư hỏng tài sản thì người nhận thế chấp có được đền bù gì không? Luật sư có thể giải thích rõ hơn cho tôi biết những quyền lợi mà người nhận thế chấp được hưởng không? (Câu hỏi được rút gọn đảm bảo việc bảo mật thông tin cho người hỏi)

Ý kiến trả lời của luật sư: Căn cứ Bộ luật dân sự thì quyền của người nhận tài sản thế chấp đối với tài sản đó bao gồm

Quyền hạn chế quyền sở hữu tài sản của chủ sở hữu

a. Quyền giám sát việc quản lý và sử dụng tài sản thế chấp

Hình thức thế chấp được đặc trưng bởi việc tài sản thế chấp vẫn nằm trong tay người thế chấp, và người này có quyền quản lý, sử dụng, khai thác tài sản và hưởng lợi từ việc khai thác đó như thể là tài sản chưa bị ràng buộc bởi bất cứ nghĩa vụ nào. Tuy nhiên, luật cũng quy định, một cách dứt khoát, về thái độ cần phải có của chủ sở hữu khi quản lý, sử dụng tài sản thế chấp, rằng, không được để cho tài sản bị xuống cấp, giảm sút giá trị. Người nhận thế chấp có quyền yêu cầu bên thế chấp phải cung cấp thông tin về thực trạng tài sản thế chấp hoặc trực tiếp xem, kiểm tra tài sản thế chấp (điều 351 Bộ luật dân sự).

Trường hợp việc khai thác công dụng của tài sản thế chấp mà dẫn tới nguy cơ làm cho tài sản đó bị giảm sút giá trị, thì, người thế chấp phải ngừng việc khai thác (điều 348 Bộ luật dân sự). Trong trường hợp tài sản thế chấp đang cho thuê, cho mượn theo Khoản 5 Điều 349 Bộ luật dân sự, người nhận thế chấp có quyền yêu cầu bên thuê, bên mượn tài sản thế chấp phải chấm dứt việc sử dụng mà không cần thông qua người thế chấp, nếu việc sử dụng làm mất hoặc giảm sút giá trị của tài sản thế chấp (điều 351 BLDS).

b. Quyền kiểm soát việc chuyển nhượng tài sản thế chấp

Người thế chấp có thế chuyển nhượng, có đền bù (bán, trao đổi) hoặc không có đền bù (tặng cho), tài sản thế chấp. Thế nhưng, việc chuyển nhượng này phải nhận được sự chấp thuận của người nhận thế chấp. Công cụ mà các nhà làm luật Việt-nam dự định trao cho người nhận thế chấp nhằm bảo vệ quyền của người này là quyền đòi lại tài sản thế chấp trong trường hợp (i) người thế chấp chuyển nhượng tài sản thế chấp mà không có sự chấp thuận của người nhận thế chấp; và (ii) nếu việc thế chấp đã được đăng ký trước thời điểm mua bán, trao đổi, tặng cho (Điều 28, dự thảo 8 Nghị định về giao dịch bảo đảm, ngày 9 tháng 6 năm )

Ta biết rằng, theo điều 256 Bộ luật dân sự, quyền đòi lại tài sản được trao cho người chủ sở hữu và người chiếm hữu hợp pháp tài sản nhằm bảo vệ quyền của họ đối với tài sản. Người nhận thế chấp, chắc chắn, không thể mang tư cách của người chủ sở hữu khi đứng trước tài sản thế chấp, bởi việc thế chấp không phải là căn cứ chấm dứt quyền sở hữu đối với tài sản thế chấp của người thế chấp tài sản. Câu hỏi còn lại: vậy người nhận thế chấp là người chiếm hữu tài sản thế chấp?

Theo điều 182 Bộ luật dân sự, quyền chiếm hữu là quyền nắm giữ, quản lý tài sản. Việc thế chấp không dẫn tới việc người có nghĩa vụ cần bảo đảm (người thế chấp) giao tài sản thế chấp cho người nhận bảo đảm (người nhận thế chấp). Như vậy, người nhận thế chấp chưa bao giờ có cơ hội “nắm giữ” tài sản thế chấp theo nghĩa của Điều 182 đã dẫn. Bên cạnh đó, như đã phân tích tại phần trên, người nhận thế chấp chỉ có quyền giám sát việc quản lý, khai thác tài sản của người thế chấp đối với tài sản thế chấp, chứ không có quyền quản lý tài sản thế chấp. Hơn nữa, thế chấp tài sản không phải là một trong các căn cứ chiếm hữu tài sản được liệt kê tại điều 183 Bộ luật dân sự. Như vậy, ta thấy rằng, chưa tìm thấy căn cứ nào từ các điều luật hiện hành để có thế nói rằng người nhận thế chấp tài sản là người chiếm hữu tài sản thế chấp.

Không phải là chủ sở hữu, cũng không phải là người chiếm hữu tài sản thế chấp, thế nhưng, người nhận thế chấp lại được trao cho quyền đòi lại tài sản thế chấp. Rõ ràng, ta không tìm thấy căn cứ chắc chắn cho giải pháp này. Và, có vẻ như giải pháp này đã được các nhà làm luật đưa ra hơi vội vàng mà chưa có đủ một sự cân nhắc cần thiết.

Quyền yêu cầu xử lý tài sản thế chấp

Một khi đã đến hạn, nghĩa vụ được bảo đảm không được thực hiện, hoặc thực hiện không đúng, người nhận thế chấp có quyền yêu cầu xử lý tài sản thế chấp. Việc xử lý có thể theo như thoả thuận của các bên hoặc trong trường hợp các bên không thoả thuận thì tài sản sẽ được đem bán đấu giá. Trong thời gian chờ hoàn thành các thủ tục để tiến hành xử lý tài sản, người nhận thế chấp có quyền khai thác, sử dụng tài sản thế chấp. Hoa lợi, lợi tức có được từ việc khai thác tài sản thế chấp sẽ được dùng để thanh toán nghĩa vụ.

Mọi thắc mắc các bạn có thể gửi về tổng đài tư vấn pháp luật của công ty Luật SP 19006196 để được các luật sư của chúng tôi giải đáp!